Dagboek van een scheids: Anton van Dongen
ma 01 feb 2010
Wat doet een scheidsrechterwaarnemer eigenlijk tijdens een groot toernooi? Voormalig internationaal scheidsrechter Anton van Dongen (49) trad tijdens het Europees Kampioenschap Handbal, dat onlangs in Oostenrijk werd gehouden, voor het eerst in die functie op. Zijn ervaringen als scheidsrechterwaarnemer hield hij bij in dit dagboek. Over: “tien fantastische dagen”, een uitstekende samenwerking, hard werken, interessante ontmoetingen en een voldaan gevoel.
Een Europees Kampioenschap is voor Anton van Dongen (op de foto: de man in colbert) niets nieuws. Als internationaal scheidsrechter floot hij al verscheidene EK’s. Ook was hij arbiter tijdens een aantal WK’s, de Olympische Spelen in Atlanta en tal van Champions League-wedstrijden. Anton van Dongen, die in het dagelijkse leven directeur-eigenaar is van een Europese logistieke organisatie, heeft zijn sporen op het internationale scheidsrechtersvlak reeds ruimschoots verdiend. Hoewel de setting van een EK hem dus bekend is, biedt een functie als scheidsrechterswaarnemer – ofwel:
referee observer – weer tal van nieuwe ervaringen.
Vrijdag 15 januari 2010 Hoewel het EK pas over een aantal dagen begint, namelijk op 19 januari, ben ik vandaag al in Wenen aangekomen. Voor de start van het toernooi staat er nog heel wat gepland, van trivialiteiten tot formaliteiten en serieuze trainingen. Het worden vast een paar drukke dagen; ik kijk er erg naar uit! Behalve de reis stond er vandaag echter nog weinig op het programma. Of het moet zijn dat ik me, net als alle andere officials, vanavond bij Adidas en een tweede kledingsponsor moest melden voor het aanmeten en de ontvangst van de EK-kleding die tijdens dit evenement gedragen moet worden.
Zaterdag 16 januari 2010 In totaal zijn er 25 officials genomineerd voor de verschillende functies die tijdens dit EK vervuld worden. Vanmorgen werden we allemaal officieel welkom geheten door de Europese Handbal Federatie (EHF), dat met zijn hoofdkantoor in de Oostenrijkse hoofdstad zetelt, en de Oostenrijkse organisatie van dit EK. Daarna werden we geïnstrueerd over de regels en procedures die tijdens dit evenement van toepassing zijn. Dat was heel zinvol voor mij. Het is immers mijn eerste keer als official bij een EK en alles is nieuw voor mij. Gelukkig werd de informatie die we voor het toernooi al hadden ontvangen grondig, punt voor punt, doorgenomen en werd vooral ook duidelijk wie welke taak heeft.
Tijdens dit EK, ben ik aangesteld als
referee observer. Dat wil zeggen dat ik tijdens wedstrijden aanschuif aan de wedstrijdtafel. Het is mijn taak om ervoor te zorgen dat de scheidsrechters zich goed voorbereiden op de wedstrijden en om hen tijdens de wedstrijden te ondersteunen. Dat betekent bijvoorbeeld dat ik erop moet toezien dat de wisselzone juist wordt gebruikt, dat iedereen zich op de bank sportief gedraagt en dat alleen de A-officials van de spelende teams hun teams coachen.
Aan de wedstrijdtafel zit ik niet alleen. Ook de secretaris, de tijdwaarnemer en een supervisor nemen hier plaats. De supervisor moet zorgen voor de organisatie rondom de wedstrijd. Dragen de teams de juiste shirts? Zijn de wedstrijddocumenten in orde en zijn de spelers en officials allemaal gerechtigd om mee te spelen in de wedstrijd? Hij regelt ook dat wedstrijdformulieren correct worden ingevuld.
De scheidsrechterskoppels arriveerden vanmiddag ook. Net als wij gisteren, ontvingen zij hun kleding en er was een gezamenlijk diner. Daarna zijn wij – de
observers – met de scheidsrechter en de scheidsrechterscommissie van de EHF begonnen met de introductie en training voor het EK. Ook Bert Bouwer, ex-bondscoach handbal en tegenwoordig verantwoordelijk voor de educatie van voetbalscheidsrechters binnen de KNVB, was hierbij.
Zondag 17 januari 2010 De dag begon vroeg vandaag. Om zeven uur al was er een conditie- en fitnesstraining voor de scheidsrechters. Ik heb zelf ook maar meegedaan. Aan de conditie van de scheidsrechters wordt hier vanzelfsprekend veel waarde gehecht. Alle deelnemende scheidsrechters hebben naar de aanloop van dit toernooi dan ook een speciaal trainingsprogramma gevolgd.
Na de training was het tijd voor het ontbijt en om negen uur konden we al beginnen met de technische training voor de scheidsrechters. De technische training werd gegeven door Bert Bouwer en de vier scheidsrechter
observers. Waaronder dus ook ik.
We behandelden allemaal een ander onderwerp. In de ochtenduren ging Bert in op de mentale voorbereiding van scheidsrechters op wedstrijden. Zijn verhaal vonden de scheidsrechters bijzonder leerzaam. De toegevoegde waarde van dit onderdeel voor de wedstrijdvoorbereiding was erg groot. Bert maakte duidelijk dat het helemaal niet moeilijk is om de
performance van een scheidsrechter te ondermijnen. De film ‘Kill the referee’ was dan ook een duidelijk verhaal. Scheidsrechters moeten elkaar altijd steunen, zo veel werd wel duidelijk.
Het onderwerp van mijn sessie was de aanpak van acties rondom de zesmeterlijn en de acties van en rondom de cirkelspelers tijdens de wedstrijd. In het hedendaagse handbal zijn deze acties voor scheidsrechter een grote uitdaging. Hoe moeten ze daarmee omgaan? En wat is de beste manier om een eind te maken aan de
battles die daar worden uitgevochten? Om dat aan de scheidsrechters duidelijk te maken had ik voor het toernooi een presentatie en een dvd gemaakt. Na mijn presentatie en de daaropvolgende discussie, die bij elkaar twee uur duurden, waren alle partijen akkoord over de lijn en strategie op dit gebied tijdens het EK.
De drie andere
observers behandelden respectievelijk de progressieve lijn (direct twee minuten, directe rode kaart); de acties van hoekspelers en hoe die te beoordelen (wanneer geef je een gele kaart, wanneer direct twee minuten en wanneer een rode kaart?); en de totale progressieve bestraffingslijn en hoe om te gaan met spelers die theater spelen. Ook over deze onderdelen bereikten we een gezamenlijk akkoord. ’s Avonds werden onze bevindingen voorgelegd aan de landen, zodat teams, coaches en spelers vooraf weten hoe de wedstrijden geleid worden.
Een andere belangrijk item van vandaag werd aangesneden door de EHF-scheidsrechtersbaas, Sandor Andorka. Hij gaf aan dat na de voorrondes twee scheidsrechterskoppels zullen afvallen. In de tweede ronde en tijdens de finaledagen is er immers geen noodzaak om nog twaalf koppels beschikbaar te hebben. Criteria op basis waarvan wordt besloten welke koppels van hun functie worden ontheven, zijn kwaliteit, onafhankelijkheid (is het land van het koppel nog aanwezig in de hoofdronde?) en ervaring. De twee koppels die afvallen, hoeven echter niet meteen naar huis. Om de saamhorigheid binnen de groep te behouden, mogen de koppels tot het eind van het toernooi blijven. Want, zo zei Sandor Andorka, ”het is geen afrekeningproces.”
Om acht uur ’s avonds was het tijd voor de laatste formaliteit van vandaag. De president van de EHF richtte een welkomstwoord tot alle scheidsrechters en wenste hen succes. Hierna werd de dag op een informele manier afgesloten, namelijk op de bowlingbaan waar wij, de
observers, en alle scheidsrechters een plezierige avond beleefden. Zo wordt er ook buiten de sport een teamsfeer gecreëerd en dat is erg belangrijk. Het was wel de laatste keer dat we als complete groep bijeenwaren. Morgen reizen we immers naar de verschillende speelsteden af.
Maandag 18 januari 2010 Dat betekende voor mij dat ik vandaag al om acht uur afreisde naar Graz, de stad waar groep A (Rusland, Kroatië, Oekraïne en Noorwegen) in deze eerste week van het EK zijn wedstrijden speelt en waar ik mijn verplichtingen als
observer zal vervullen.
Om elf uur kwamen we aan in het hotel. Na het inchecken stond er om twaalf uur al een korte introductiebespreking met de lokale organisatie op het programma. We namen het programma van de komende week samen door en werden voorgesteld aan degene die tijdens deze week verantwoordelijk is voor het entertainmentprogramma voor officials en scheidsrechters. Altijd leuk!
Om twee uur was er een testwedstrijd om voor de laatste maal alle procedures door te nemen, de materialen, beveiliging en de tv-opstelling te checken en de mensen aan de wedstrijdtafel te coachen en instrueren. Dat zo’n testwedstrijd geen overbodige luxe is, bleek maar weer toen ik erachter kwam dat het nieuwe elektronische scorebord niet goed werkte. Als de mensen aan de wedstrijdtafel bijvoorbeeld een foutief nummer van een speler intoetsten voor een tweeminutenstraf, dan kon dit niet meer worden gecorrigeerd. Vrijwel tegelijkertijd kwamen ze ook in Wenen tot dezelfde ontdekking. Wat nu? Het zou niet meer lukken om het softwareprobleem – want dat was het – voor de eerste wedstrijd op te lossen. Daarom werd, na overleg met de organisatie en de EHF, besloten om de teams ter plekke te informeren als deze fout zich zou voordoen. De officials aan de tafel zouden in voorkomende gevallen honderd procent ondersteuning bieden aan de teams en hen tot in detail instrueren over wie er wanneer weer aan het spel zou mogen deelnemen.
’s Avonds was er weer een formaliteit – het officiële welkom van de lokale organisatie voor de teams – waarna er een technische bespreking gehouden werd door het EHF-team en de lokale organisatie. Voor deze bespreking waren alle teamafgevaardigden uitgenodigd. Zij werden geïnformeerd over de procedures, welke regels van toepassing zijn met betrekking tot protesten en welke shirts bij welke wedstrijden gedragen kunnen worden. Ook dienden zij hun officiële spelerslijsten in, die ter plekke werden gecontroleerd met de paspoorten van de spelers.
Ik heb tijdens deze bespreking alle aanwezigen de resultaten van de scheidsrechtersbespreking van gisteren gepresenteerd en uitgelegd hoe de wedstrijden geleid worden. Zo was iedereen op de hoogte van de arbitragelijn die ze tijdens dit toernooi kunnen verwachten.
Het was al met al een lange dag en bijzonder vermoeiend.
Dinsdag 19 januari 2010
Vandaag was de eerste wedstrijddag. Op het programma staan twee wedstrijden. Om half acht vanochtend begon ik met de voorbereidingen voor de bespreking met de scheidsrechters, die om tien uur begon. We namen de teams door en bespraken nog eens hoe ze met bepaalde zaken moeten en willen omgaan. Ook hadden we het over hun persoonlijke voorbereiding op de wedstrijden. Nadat ik ze nog wat tips mee had gegeven, sloten we rond half een onze bespreking af.
’s Middags bereidden de scheidsrechterskoppels zich voor op hun wedstrijden. Het koppel uit Portugal floot de eerste wedstrijd, het Spaanse koppel de tweede en het duo uit Zweden stond vandaag reserve. Maar helemaal vrij waren de Zweden niet. Ze kregen van mij de opdracht om bepaalde situaties te analyseren en hierover te rapporteren.
De wedstrijden verliepen voorspoedig en ’s avonds om half tien waren we eindelijk terug in het hotel. Maar de dag was nog niet afgelopen. Nadat we eerst een hapje gegeten hadden, nam ik de wedstrijdanalyses door en stelde ik de dvd-beelden samen voor de evaluatiebespreking, zodat de technische mensen die die nacht nog konden maken.
Nu ik om half twee eindelijk mijn hoofd op mijn kussen kan leggen, kijk ik tevreden terug op een goede eerste wedstrijddag.
Woensdag 20 januari 2010
Om zeven uur zat ik alweer aan het ontbijt want mijn dag begon weer vroeg vandaag. De dvd-beelden waren om kwart voor acht beschikbaar en die nam ik door als voorbereiding op de technische bespreking later vanochtend met de scheidsrechterskoppels. Ik schreef de rapporten en nam ze door met de scheidsrechterscommissie van de EHF. Ook besprak ik het conceptschema met de aanstellingen voor alle wedstrijddagen.
Rond koffietijd, om een uur of tien, begon de technische bespreking met de koppels. De Zweden, die gisteren reserve stonden, gaven hun analyse van de wedstrijden die door hun collega’s uit Portugal en Spanje gefloten waren. Om half een waren we klaar. De Portugezen en Spanjaarden gingen hun spullen pakken en vertrokken die middag naar een andere wedstrijdplaats. Wij – de Zweden en een aantal andere officials – gingen ook op stap; naar een chocoladefabriek in de omgeving van Graz. Het werd een heerlijke middag en we hebben veel gelachen.
Toen we terugkwamen, waren de scheidsrechters uit Frankrijk en Duitsland al gearriveerd. We aten een hapje en om half negen ging ik weer aan de slag. Ik bereidde me voor op de volgende wedstrijden en stelde wat videobeelden samen.
Donderdag 21 januari 2010 De tweede wedstrijddag. Net als op de eerste wedstrijddag begon ik om half acht met de voorbereiding van de bespreking met de scheidsrechters, die om tien uur begon en verder de hele ochtend duurde. Ik had de scheidsrechters uit Zweden, Frankrijk en Duitsland onder mijn hoede. Die laatsten stonden vandaag reserve en kregen van mij weer een andere opdracht mee. De Zweden en Fransen floten hun wedstrijden goed en net als eergisteren keerden we om half tien ’s avonds terug in het hotel. Na een hapje eten, wedstrijdanalyses doornemen en dvd-beelden samenstellen, kruip ik nu net als op de eerste wedstrijddag pas om half twee ’s nachts weer onder de wol. Met wederom een tevreden gevoel…
Vrijdag 22 januari 2010
Zoals de tweede wedstrijddag in grote lijnen een kopie was van de eerste, zo begon deze ‘day after’ net als de dag na de eerste wedstrijddag. Ontbijten, dvd-beelden doornemen, rapporten schrijven, contact met de EHF-scheidsrechterscommissie, conceptaanstelling voor de volgende wedstrijden, technische bespreking… Het was wederom een drukke ochtend. Om half een rondden we de bespreking af en namen we afscheid van de Zweden die die middag naar een andere wedstrijdplaats zouden verkassen.
Met de Fransen, Duitsers en andere officials gingen wij naar een wellness centre om even heerlijk te ontspannen. Toen we terugkwamen, zagen we de scheidsrechters uit Portugal weer terug. Veel tijd voor gezelligheid had ik echter niet. Ik begon meteen met de voorbereidingen voor morgen en stelde videobeelden samen voor de twee wedstrijden die morgen worden gespeeld; de klassieker Kroatië-Rusland (die ik zelf ook enkele malen heb mogen fluiten) en Noorwegen-Oekraïne. De eerste wedstrijd wordt gefloten door de Duitsers en de tweede door de Portugezen. Het belooft een belangrijke wedstrijddag te worden, want er zijn nog drie teams in de race die op vier of zelfs zes punten kunnen eindigen en dus door kunnen naar de hoofdronde.
Om acht uur hield ik het voor gezien en vertrok ik met de andere officials en de scheidsrechters om uit eten te gaan. Even buiten het hotel eten: dat is ook belangrijk!
Zaterdag 23 januari 2010 Vandaag was de derde wedstrijddag. Tevens mijn laatste. Hoewel de ochtend net zo verliep als de ochtenden van de twee vorige wedstrijddagen, voelde iedereen wel dat er vandaag meer op het spel stond. Welke teams zouden verder mogen?
Het werden spannende wedstrijden. Kroatië versloeg Rusland in de slotfase van de wedstrijd met twee doelpunten. Zuur voor Rusland, maar we keken allemaal toch tevreden terug op de wedstrijd en accepteerden het verloop. Noorwegen-Oekraïne was minstens zo spannend. Moeilijk om te fluiten bovendien. De teams waren enorm nerveus en er werden veel technische fouten gemaakt. Het werd een zware afsluiting van de dag en om half elf ’s avonds keerden we eindelijk terug in het hotel.
Maar toen zat de dag er voor mij natuurlijk nog niet op. Ik nam nog de wedstrijdanalyses door en stelde de rapporten samen. Rond elf uur was er een telefonisch overleg met de voltallige scheidsrechterscommissie van alle wedstrijdplaatsen en werden de resultaten doorgenomen. Tevens werd besloten welke twee koppels zouden afvallen.
Kort voor middernacht schoof ik vervolgens aan bij de scheidsrechters voor de evaluatiebespreking. Het was een wat vreemde tijd voor dit soort dingen, maar het moest wel. De volgende dag zou ik immers al om half zes ’s ochtends weer naar Amsterdam vertrekken. Om een uur ’s nachts zaten al onze verplichtingen er dan eindelijk op. We dronken nog een borrel en namen toen – moe maar voldaan – afscheid van elkaar.
Het waren tien fantastische dagen. De samenwerking met de organisatie en de scheidsrechters is uitstekend verlopen en ik blik tevreden terug op mijn eerste aanstelling als scheidsrechter
observer. Weer een ervaring rijker keer ik terug naar Nederland. Zondagmiddag, 24 januari, om drie uur, kom ik daar aan. Om zeven uur ’s avonds stuur ik eindelijk mijn laatste rapporten en evaluatierapport naar de EHF.
Archief